Trong bài trước chúng ta hiểu $(document).ready là gì trong bài có nhắc đến DOM vậy DOM là gì mà lúc nào chúng ta cũng nghe thấy thế. Trong bài này mình sẽ trình bài khái niệm DOM là gì? và các thao tác cơ bản trong DOM

DOM là gì?

DOM là mô hình Đối tượng Tài liệu là một giao diện lập trình độc lập nền tảng và độc lập ngôn ngữ. Nó cho phép các chương trình, các mã lập trình truy xuất động và cập nhật nội dung, cấu trúc cũng như định dạng của tài liệu.

W3C.ORG

DOM là tên viết tắt của (Document Object Model – dịch nôm na là Mô hình Đối tượng Tài liệu), là một chuẩn được định nghĩa bởi W3C dùng để truy xuất và thao tác trên các tài liệu có cấu trúc dạng HTML hay XML bằng các ngôn ngữ lập trình thông dịch (scripting language) như Javascript, PHP, Python.

DOM giúp thao tác dữ liệu theo mô hình hướng đối tượng. Các phần tử bên trong 1 tài liệu có cấu trúc được định nghĩa thành các đối tượng, phương thức và thuộc tính để có thể truy xuất dễ dàng mà vẫn đảm bảo tính cấu trúc: mỗi phần tử là một đối tượng, sở hữu các thuộc tính và các phương thức để làm việc với các thuộc tính đó như thêm, xóa, sửa, cập nhật. Bên cạnh đó, bạn cũng có thể thêm bớt các phần tử tùy thích, giúp cho nội dung và cấu trúc của trang web luôn cập nhật động.

Webpage = DOM + Javascript

Javascript đã theo suốt lịch sử phát triển của DOM, nên sử dụng DOM Javascript để bắt đầu phát triển web là một lựa chọn tốt. Tuy nhiên đây chỉ là công thức minh họa vui vì ngoài Javascript, ta có thể tương tác với DOM bằng PHP, Python…

CÂY CẤU TRÚC DOM

Nút

Đối với HTML DOM, mọi thành phần đều được xem là 1 nút (node), được biểu diễn trên 1 cây cấu trúc dạng cây gọi là DOM Tree. Các phần tử khác nhau sẽ được phân loại nút khác nhau nhưng quan trọng nhất là 3 loại: nút gốc (document node), nút phần tử (element node), nút văn bản (text node).

  • Nút gốc: chính là tài liệu HTML, thường được biểu diễn bởi thẻ <html>.
  • Nút phần tử: biểu diễn cho 1 phần tử HTML.
  • Nút văn bản: mỗi đoạn kí tự trong tài liệu HTML, bên trong 1 thẻ HTML đều là 1 nút văn bản. Đó có thể là tên trang web trong thẻ <title>, tên đề mục trong thẻ <h1>, hay một đoạn văn trong thẻ <p>.
  • Ngoài ra còn có nút thuộc tính (attribute node) và nút chú thích (comment node).

DOM là gì? Thao các cơ bản trong DOM image 1

Quan hệ giữa các nút

  • Nút gốc (document) luôn là nút đầu tiên.
  • Tất cả các nút không phải là nút gốc đều chỉ có 1 nút cha (parent).
  • Một nút có thể có một hoặc nhiều con, nhưng cũng có thể không có con nào.
  • Những nút có cùng nút cha được gọi là các nút anh em (siblings).
  • Trong các nút anh em, nút đầu tiên được gọi là con cả (firstChild) và nút cuối cùng là con út (lastChild).

Ví dụ cây cấu trúc DOM :

  • Nút gốc là <html>
  • 2 nút anh em <head><body> là anh em vì đều là nút con của<html>.
  • Nút <body> có 3 con, trong đó <h1> là con cả và thẻ <p> thứ 2 là con út.
  • Nút phần tử <a>có 2 con, trong đó có 1 nút văn bản và 1 nút thuộc tính.

DOM là gì? Thao các cơ bản trong DOM image 2

THAO TÁC VỚI DOM

Mọi nội dung đều có thể được cập nhật động thông qua các thuộc tính và phương thức của DOM. Tất tần tật từ thay đổi định dạng chữ, nội dung chữ đến thay đổi cấu trúc các nút và cả thêm nút mới, bạn đều có thể làm được. Do đó, để sáng tạo nội dung tốt, bạn cần hiểu rõ cách thao tác DOM và ý nghĩa của từng thuộc tính, phương thức.

Thuộc tính và phương thức thường gặp

Thuộc tínhÝ nghĩa
idĐịnh danh – là duy nhất cho mỗi phần tử nên thường được dùng để truy xuất DOM trực tiếp và nhanh chóng.
classNameTên lớp – Cũng dùng để truy xuất trực tiếp như id, nhưng 1 className có thể dùng cho nhiều phần tử.
tagNameTên thẻ HTML.
innerHTMLTrả về mã HTML bên trong phần tử hiện tại. Đoạn mã HTML này là chuỗi kí tự chứa tất cả phần tử bên trong, bao gồm các nút phần tử và nút văn bản.
outerHTMLTrả về mã HTML của phần tử hiện tại. Nói cách khác, outerHTML = tagName + innerHTML.
textContentTrả về 1 chuỗi kí tự chứa nội dung của tất cả nút văn bản bên trong phần tử hiện tại.
attributesTập các thuộc tính như id, name, class, href, title…
styleTập các thiết lập định dạng của phần tử hiện tại.
valueLấy giá trị của thành phần được chọn thành một biến.
Phương thứcÝ nghĩa
getElementById(id)Tham chiếu đến 1 nút duy nhất có thuộc tính id giống với id cần tìm.
getElementsByTagName(tagname)Tham chiếu đến tất cả các nút có thuộc tính tagName giống với tên thẻ cần tìm, hay hiểu đơn giản hơn là tìm tất cả các phần tử DOM mang thẻ HTML cùng loại. Nếu muốn truy xuất đến toàn bộ thẻ trong tài liệu HTML thì hãy sử dụng document.getElementsByTagName('*').
getElementsByName(name)Tham chiếu đến tất cả các nút có thuộc tính name cần tìm.
getAttribute(attributeName)Lấy giá trị của thuộc tính.
setAttribute(attributeName, value)Sửa giá trị của thuộc tính.
appendChild(node)Thêm 1 nút con vào nút hiện tại.
removeChild(node)Xóa 1 nút con khỏi nút hiện tại.

Mặt khác, các phần tử DOM đều là các nút trên cây cấu trúc DOM. Chúng sở hữu thêm các thuộc tính quan hệ để biểu diễn sự phụ thuộc giữa các nút với nhau. Nhờ các thuộc tính quan hệ này, chúng ta có thể truy xuất DOM gián tiếp dựa trên quan hệ và vị trí của các phần tử.

Thuộc tính quan hệÝ nghĩa
parentNodeNút cha
childNodesCác nút con
firstChildNút con đầu tiên
lastChildNút con cuối cùng
nextSiblingNút anh em liền kề sau
previousSiblingNút anh em liền kề trước

Truy xuất DOM

Truy xuất gián tiếp

Thao tác truy xuất các nút gián tiếp theo vị trí trên cây DOM còn được gọi là duyệt cây DOM (DOM Tree traversal).

Mỗi nút trên cây DOM đều có 6 thuộc tính quan hệ để giúp bạn truy xuất gián tiếp theo vị trí của nút:

  • Node.parentNode: tham chiếu đến nút cha của nút hiện tại, và nút cha này là duy nhất cho mỗi nút. Do đó, nếu bạn cần tìm nguồn gốc sâu xa của 1 nút, bạn phải nối thuộc tình nhiều lần, ví dụ Node.parentNode.parentNode.
  • Node.childNodes: tham chiếu đến các nút con trực tiếp của nút hiện tại, và kết quả là 1 mảng các đối tượng. Lưu ý rằng, các nút con không bị phân biệt bởi loại nút, nên kết quả mảng trả về có thể bao gồm nhiều loại nút khác nhau.
  • Node.firstChild: tham chiếu đến nút con đầu tiên của nút hiện tại, và tương đương với việc gọi Node.childNodes[0].
  • Node.lastChild: tham chiếu đến nút con cuối cùng của nút hiện tại, và tương đương với việc gọi Node.childNodes[Element.childNodes.length-1].
  • Node.nextSibling: tham chiếu đến nút anh em nằm liền kề sau với nút hiện tại.
  • Node.previousSibling: tham chiếu đến nút anh em nằm liền kề trước với nút hiện tại.

DOM là gì? Thao các cơ bản trong DOM image 399

Truy xuất trực tiếp

Truy xuất trực tiếp sẽ nhanh hơn, và đơn giản hơn khi bạn không cần phải biết nhiều về quan hệ và vị trí của nút. Có 3 phương thức để bạn truy xuất trực tiếp được hỗ trợ ở mọi trình duyệt:

  • document.getElementById('id_cần_tìm')
  • document.getElementsByTagName('div')
  • document.getElementsByName('tên_cần_tìm')

DOM là gì? Thao các cơ bản trong DOM image 400

Các trình duyệt hiện đại sau này (IE8+) có hỗ trợ thêm các phương thức truy xuất mạnh mẽ và linh hoạt hơn nhiều, thậm chí hỗ trợ truy xuất theo vùng chọn CSS phức tạp như vùng chọn jQuery (một thư viện Javascript mạnh và đáng dùng để tối ưu hóa hiệu quả công việc cũng như tiết kiệm thời gian).

  • document.querySelector('#id p.class'): truy xuất đến vùng chọn và trả về kết quả tham chiếu đầu tiên.
  • document.querySelectorAll('#id p[class^=test]'): tương tự querySelector nhưng trả về mảng các tham chiếu.
  • document.getElementsByName('class1 class2'): tham chiếu đến tất cả các nút có thuộc tính className chứa tất cả các tên lớp cần tìm.

Tổng Kết

Như vậy ở trên chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu các khái niệm cơ bản về DOM và cách thao tác DOM. Để hiểu sâu hơn về thao tác với DOM các bạn hãy đọc thêm về document.ready.function nhé.

Viết câu trả lời

Drop Images